Sokullu Mehmet Paşa'nın genç yaşta hayatını kaybeden oğlu Kasım Paşa için 1576-1577 yıllarında Sokullu Mimar Sinan'a inşa ettirilmiş olan külliyenin günümüze en sağlam şekilde gelen yapısıdır.nnCami kare planlı olup, düzgün kesme taş ile örülüdür. Son cemaat yeri üç bölümden oluşmaktadır ve üzerleri kubbe ile örtülüdür. Son cemaat yerinin sağ ve sol kanatlarında birer pencere ve Mihrap nişi bulunmaktadır.nGirişi sağlayan orta bölümde de mukarnaslı bir giriş ünitesi bulunmaktadır.nnCaminin aydınlanmasını sağlayan açıklıklar her bir yönde simetrik ve eş sayıdadır. Yapın genelinde simetrik bir hava hakimdir.nnİçerisinde bulunan Mihrap ve minber sade tasarıma sahip olup mermer malzemeden inşa edilmişlerdir. İbadet alanı oldukça ferah ve aydınlıktır.nnKuzeybatıdaki minare onarımla yenilenmiştir.nnCaminin çevresinde pekcok tarihi mezar taşı yer almaktadır. Bahçe içerisinde Balkan Savaşları anısına yapılmış bir anıt ve vatan uğruna şehit düşen Türk milis kuvvetlerinden Davut, Ahmet ve Fedai Beylerin defnedildigi mezar yer almaktadır.nnCaminin şadırvan ve tuvalet kısmı dışında tarihi komplekse ait olmayan sıradan bir yapıdır.nnÇok sade olmasına karşın bir o kadar albenili ve şık olan Sokullu Mehmet Paşa Cami, Mimar Sinan'ın ustalığına yaraşır zarif bir tarihi yapı.
Sokullu Mehmet Paşa'nın oğlu Kasım için yaptırdığı menzil külliyesinin bir parçasıdır. Burası Avrupa'ya sefere çıkılırken ordunun uğradığı menzil noktalarından biriydi. Sokullu nun kurduğu 5 külliyeden biri. Bulgar işgalinde kendi askerimize kazma kürek vererek yıktırdılar. Caminin avlusundaki kuyuya insanları öldürüp üzerlerine taş attılar. 1577 Mimar Sinan ın yaptığı düşünülüyor. Hemen yanında dua kubbesi bulunuyor.
Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi’nin bir parçası olarak 1576 yılında Sokullu Mehmet Paşa tarafından, Mimar Sinan’a yaptırılmış.
Tarihi bir mekan çok tahrip edilmiş sonrasında restore edilmiştir çok üzücü bir geçmişi olan bir camimizdir
Sokullu Mehmed Paşa, Rumeli bölgesinde Büyükçekmece, Lüleburgaz ve Edirne’deki eserlerinin yanı sıra XVI. yüzyılın üçüncü çeyreğine kadar önemli bir yerleşme yeri olmadığı anlaşılan Havsa’ya da geniş kapsamlı bir külliye yaptırmış, su getirtmiş ve âdeta buranın yeni bânisi olmuştur. Cami, medrese, arasta, han, imaret, çifte hamam, tekke, köprü, çeşme ve sıbyan mektebinden oluşan külliye günümüze ulaşmayan bir kitâbesine göre 984 1576-77 yılında tamamlanmıştır. Sokullu külliyeyi, “bey” ve “mîr-i mîrân” beylerbeyi sıfatlarıyla 1543 ve 1551’de Mohaç ve Tımışvar’da görev yapan ve kendinden önce ölen oğlu Kurd Kasım Paşa’nın geride bıraktığı mallarıyla yaptırmış, muhtemelen kendisinin de maddî katkıları olmuştur. Bu sebeple külliye kaynaklarda her ikisinin adıyla anılmaktadır. Sokullu Mehmed Paşa, külliyenin inşası ve Havsa’nın yeniden imara açılması için Sinan’a siparişte bulunmuş, Sinan da Edirne Selimiye Camii’ni inşa ettiği bu yıllarda Havsa’daki imar faaliyetlerini ekibi Hassa Mimarları Ocağı ile birlikte yürütmüş olmalıdır. Sinan’ın Havsa’daki külliyeyi, 1560’lı yıllarda yine Sokullu için Lüleburgaz’da yaptığı külliyenin bir benzeri olarak tasarladığı söylenebilir. Külliyeyi oluşturan yapılardan cami, arastanın dua kubbesi, hamam, ocaklı-nişli duvar, mescid-tekke ve köşe çeşmesi günümüze kadar gelmiştir.nnArastanın doğusunda yer alan cami sade fakat anıtsal bir görünüme sahiptir. Kare planlı ibadet mekânının üzeri kubbeyle örtülüdür. Kubbeye geçiş mukarnas dolgulu tromplarla sağlanır. Bir zamanlar kuzeyinde kemerli ve üzeri kubbelerle örtülü, üç bölümlü bir son cemaat yerinin mevcut olduğu kalan izlerden anlaşılmaktadır. Kuzeybatıdaki minare onarımla yenilenmiştir. Kuzey hariç diğer yönlerde geniş bir hazîrenin bulunduğu mezar taşları ve boş araziden tahmin edilebilir. Caminin kuzeyinde medrese yer alıyor, camiye asıl giriş arastadan bir taçkapıyla sağlanıyordu. Evliya Çelebi’nin bahsettiği 984 1576-77 tarihli kitâbe taçkapıda idi. Bu kitâbenin yerinde bugün sonradan konan, fakat yazısı eksik ve silik olduğundan tam okunamayan bir kitâbe mevcuttur. Caminin ibadet mekânının girişindeki kapının üzerinde de yine tam okunamayan bir kitâbe vardır. İbadet mekânı oldukça aydınlık ve ferah olup mermerden yapılan mihrap ve minber dikkat çekicidir. Sade bezeme anlayışının görüldüğü caminin onarılması gerekmektedir.nnArastada cami ile han kapılarının açıldığı bölümde dua kubbesi yer almaktadır. Lüleburgaz ve Payas Sokullu Mehmed Paşa külliyelerinde de benzeri görülen dua kubbesi dört desteğin kemerlerle bağlanıp üzeri pandantifli kubbeyle örtülen mimari bir birimdir. Açıklığı 9 metredir. Doğu ve batı yönlerine doğru birer eyvan şeklinde genişletilerek doğudaki cami ile batıdaki hanı birbirine bağlayan dua kubbesinin altında bazı önemli törenler gerçekleştiriliyordu. Arastanın kuzeybatı köşesindeki çifte hamam külliyenin bu yöndeki son sınırıdır; han ve imaretle aynı düzlemde yer almış olmalıdır. Günümüze kısmen ve harap durumda ulaşan yapının doğu ve kuzey cephelerinden dükkânlarla çevrili olduğu sanılmaktadır. Caminin kuzeybatısında bir sıra ocaklı-nişli duvar kalıntısının mahiyeti tam anlaşılamamaktadır. Cami avlusunun kuzeydoğusunda mihrap duvarı gibi duran bir yapı yer alır. Bir süre mescid olarak kullanılan yapının Evliya Çelebi’nin sözünü ettiği tekke olabileceği düşünülmektedir. Bir namazgâhın mihrabı olması da mümkündür. Kitâbesinden külliyeye 1194 1780 yılında eklendiği anlaşılan sebil-çeşme çifte hamamın köşesinde olup beş yüzlüdür. Taşkın çatısının merkezinde barok bir kubbecik göze çarpar. Su haznesi arkadadır.
